Pilne wiadomości: 04 lutego: Lodołamacze rozpoczęły akcję kruszenia lodu na Wiśle od Przekopu Wisły do Tczewa, 06 sierpnia: Od 01 września 2011 do 31 marca 2012 nieczynna będzie z powodu remontu śluza Gdańska Głowa. Żegluga z Gdańska do Elbląga i na Zalew Wiślany będzie możliwa przez Nogat.
Pojezierze Iławskie to drugie co do wielkości pojezierze w Polsce, położone pomiędzy dolnym biegiem Wisły na zachodzie a środkowym biegiem rzeki Pasłęki na wschodzie. Najbardziej znanym i największym jeziorem Pojezierza Iławskiego jest Jeziorak, będący także najdłuższym jeziorem w Polsce. Kanał Elbląski łączy jeziora Pojezierza Iławskiego, niczym kręgosłup, z Elblągiem, Zalewem Wiślanym, a przez szlak Rzek Delty Wisły (czyli Nogat, Szkarpawę, Wisłę Królewiecką), zwany także Pętlą Żuław (a ostatnio Pętlą Żuławską) - z Wisłą, Gdańskiem i Zatoką Gdańską.
Kształtem podstawowy szlak Pojezierza Iławskiego przypomina pochyloną na zachód i nieco pokraczną literę H, gdzie jej lewą nogę stanowi Jeziorak, Płaskie, Ewingi a prawą odcinek jezior Szeląg, Drwęckiego, Ruda Woda i Bartężek. Rolę poziomej "kreseczki" spełnia Zatoka Kraga i jezioro Dauby, Kanał Iławski oraz odcinek Kanału Elbląskiego i Kanału Ostródzkiego. Tak jak w przypadku Mazur jest tutaj mnóstwo atrakcyjnych dla turystyki jezior, nie połączonych z głównym szlakiem żadnym przesmykiem czy kanałem. Część, zwłaszcza mniejszych jezior i zatok objętych jest strefą ciszy.
Kanał Elbląski jest przeważającą częścią drogi wodnej, która łączy Ostródę z Elblągiem. Kanał nie dociera jednak bezpośrednio do żadnego z tych miast. Początek Kanału Elbląskiego od strony Ostródy to jego połączenie z jeziorem Drwęckim. Ten odcinek Kanału, biegnący do śluzy Miłomłyn to uregulowane koryto rzeki Liwy i przez projektantów początkowo nie był traktowany jako część Kanału Elbląskiego. Pierwotnie nazwano go Kanałem Miłomłyńskim, dopiero później nazywając Elbląskim.
Dlatego właśnie kilometraż Kanału (punkt 00,00) rozpoczyna się nie przy jeziorze Drwęckim a przy górnej głowie śluzy Miłomłyn. Natomiast zakończenie Kanału w pobliżu Elbląga to miejsce połączenia Kanału Elbląskiego z jeziorem Druzno.
Inne odcinki kanałowe mają zupełnie inne nazwy, choć przez wielu autorów nazywane są Kanałem Elbląskim, (niepoprawnie: Ostródzko-Elbląskim) lub różną kombinacją tych nazw. Są to:
Kanał Iławski - łączący Miłomłyn z jeziorem Jeziorak;
Kanał Ostródzki - łączący jezioro Drwęckie z jeziorem Szeląg Wielki;
Kanał Bartnicki (Ducki) - łączący jezioro Ruda Woda (Duckie) z jeziorem Bartężek.
Kanał Miłomłyński - skanalizowany odcinek rzeki Liwy, łączący Śluzę Miłomłyn z jeziorem Drwęckim. Uwaga! Kanał Miłomłyński to nazwa historyczna. Powszechnie w nazewnictwie, a także przez autora tekstu ten odcinek jest nazywany Kanałem Elbląskim;
Kanał Elbląski to wyjątkowy szlak wodny, na którym zamiast w typowych śluzach różnice poziomów wody pokonujemy na pochylniach - wozach transportujących jachty i statki lądem. Oprócz sztucznie usypanych odcinków szlak Kanału biegnie przez jeziora i odcinek skanalizowanej rzeki (Liwy). Można go przepłynąć kajakiem, motorówką jachtem mieczowym jak i balastowym a także statkiem białej floty.
Prawidłowa nazwa Kanału Właściwa i poprawna nazwa brzmi "Kanał Elbląski". Historyczna, poprzednia nazwa Kanał Oberlandzki. Lansowane, w rozmaitych wydawnictwach nazwy "Kanał Ostródzko-Elbląski" lub "Elbląsko-Ostródzki" nie są poprawne. Ich rodowód związany jest z rokrocznymi zawodami pomiędzy tytułowymi miastami o pierwszeństwo miasta w nazwie. Służy to celom marketingowym i promowane jest zwłaszcza przez Żeglugę Ostródzko-Elbląską, organizującą rejsy statkami pasażerskimi z Elbląga do Ostródy. Być może błąd jest spowodowany również "inwencją" redaktorów opracowujących mapy, którzy widząc obok siebie nazwy "Kanał Elbląski" i "Kanał Ostródzki" po prostu łączyli obie nazwy w jedną całość. Niestety, błędna nazwa żyje już "własnym życiem" i jest powielana przez wiele poważnych wydawnictw i periodyków. Legendarne posłuchanie Według wielu opowieści ostateczna decyzja o budowie Kanału zapadła podczas audiencji, jakiej król pruski udzielił projektantowi i twórcy idei kanału inż. Steenke. Według legendy inżynier miał oszołomić króla wyjątkowością kanału i pochylni, które byłyby jedynym tego typu rozwiązaniem na świecie. Fakty jednak przeczą tej opowieści. Otóż decyzję o budowie kanału zatwierdził już dawno przed tym spotkaniem pruski parlament. W dodatku, po rozpoczęciu budowy, od strony jeziora Druzno wybudowano pięć śluz komorowych. Projekt przewidywał wykonanie dalszych dwudziestu śluz na odcinku około 10 kilometrów co czyniło zadanie całkowicie nieekonomicznym jak w budowie tak i w eksploatacji. Wtedy to inż. Steenke odbył podróż do Stanów Zjednoczonych, gdzie wizytował Kanał Morris. Tam różnice poziomów wody statki pokonywały w pochylniach, jednak przy każdej pochylni była dodatkowa śluza. Tak więc rozwiązania zastosowane na Kanale Oberlandzkim nie stanowią kopii rozwiązania amerykańskiego a zostały znacznie zmodernizowane przez inż. Steenke.
Czas budowy Drogę wodną z Ostródy do Elbląga wybudowano etapowo. Najpierw w latach 1844-1850 połączono Iławę z Zalewem i Ostródą łącząc jezioro Jeziorak z Drwęckim przez Miłomłyn. Kanał prowadzący z jez. Drwęckiego do Miłomłyna nazwano początkowo Kanałem Miłomyńskim (potem Elbląskim) natomiast z Miłomłyna do jeziora Jeziorak nazwano Kanałem Iławskim.
Kanał Iławski przechodzi na pewnym odcinku w sztucznym nasypie-grobli, usypanej poprzez wody jeziora Karnickiego. Lustro wody jeziora jest poniżej lustra wody w Kanale. Gdyby więc nastąpiło przerwanie grobli, woda zaczęłaby spływać z Kanału do jeziora Karnickiego. Chronią przed tym Wrota Bezpieczeństwa Zagadka i Ligowo. Wrota te, w razie obniżenia poziomu wody w Kanale zablokują odpływ wody z Kanału, a tym samym z jeziora Jeziorak. Podobne Wrota Bezpieczeństwa chronią przed odpływem wody z innych jezior i odcinków kanału oraz umożliwiają prace konserwacyjne przy pochylniach. Odcinek z Miłomłyna do Ostródy na jez. Drwęckie wybudowany w latach 1844-1850 nazwano Kanałem Miłomłyńskim. Po wybudowaniu całego połączenia do Elbląga także odcinek z Miłomłyna do Ostródy przemianowano na Kanał Elbląski. Następnie uruchomiono odcinek z Miłomłyna do jeziora Sambród (dalej na odcinku kanału budowano pochylnie).
Pierwsze cztery pochylnie wybudowano do 1860 roku i Kanał Elbląski zaczął funkcjonować na całej długości łącząc Elbląg z Ostródą a poprzez połączenie w Miłomłynie do Iławy. Pierwszy statek przepłynął Kanał Elbląski 31 sierpnia 1860 roku. Prace prowadzono jednak dalej i Kanał uruchomiono dla żeglugi towarowej dopiero rok później, jesienią, 28 października 1861 roku. Ze względu na porę roku nie skorzystało z niego wtedy wiele statków. Oficjalnie Kanał oddano do eksploatacji wiosną 1862 roku.
Istniejące między pochylniami a jeziorem Druzno 5 śluz funkcjonowało jednak jeszcze kilkanaście lat. Dopiero w 1881 oddano do eksploatacji piątą pochylnię Całuny, z nowoczesną turbiną wodną a śluzy rozebrano. Przy rozbieranych śluzach wybudowano nowy, równoległy odcinek kanału.
Oddawano do eksploatacji także boczne odcinki szlaku, jak na przykład z Ostródy, z jeziora Drwęckiego i Pauzeńskiego na jez. Szeląg (Kanał Ostródzki, 1876 rok), z jez. Jeziorak na jez. Ewingi (Kanał Dobrzycki, 1850, remont generalny i przebudowa 1886 rok). W przypadku Kanału Dobrzyckiego ciekawostka, ponieważ pogłębiono i wyremontowano kanał istniejący od 1324 roku!!!, z jez. Ruda Woda do jez. Bartężek (Kanał Bartnicki, nazywany także Duckim).
Odcinek Kanału z Ostródy do Miłomłyna poprowadzono skanalizowanym odcinkiem rzeki Liwy, znajdują się na nim dwie śluzy. Dalej Kanał na kilku odcinkach prowadzi przez jeziora, w tym jedno duże, Ruda Woda i kilka tak zarastających, że wydaje nam się iż w istocie płyniemy nieco szerszym odcinkiem Kanału. Potem na Kanale znajdują się słynne pochylnie. Końcowy odcinek szlaku do Elbląga to już nie Kanał, tylko zarastające jezioro Druzno (zwane także niepoprawnie Drużno) będące wyjątkowym rezerwatem flory i fauny a następnie rzeka Elbląg (Elblążka) dopływająca do Elbląga.
Stała ekspozycja dziejów Kanału Elbląskiego, zorganizowana przez Muzeum Wisły znajduje się na Pochylni Buczyniec, gdzie można zwiedzać także działające urządzenia pochylni. Urządzenia hydrotechniczne Oprócz pochylni na Kanale znajdują się liczne urządzenia hydrotechniczne, jak jazy, wrota bezpieczeństwa, śluzy, kanały obiegowe i wiele innych. Opis działania najważniejszych z nich znajdziecie na pasku z lewej strony. Dzień dzisiejszy Kanału Ruch towarowy zaczął się zmniejszać po wybudowaniu połączeń kolejowych, później sprowadzaony został do transportu drewna w postaci tratew. Obecnie nie funkcjonuje od wielu lat. Przewozy turystyczne odbywają się na jednostkach białej floty, wybudowanych w latach powojennych, oraz na jednym nowoczesnym statku "Ostróda" wybudowanym kilka lat temu. Ponadto mniejsze grupy turystów przewożą niewielkie statki pasażerskie.
Kanałem pływają również jachty żaglowe, jachty motorowe i kajaki. Coraz więcej pojawia się tzw. hausbootów, czyli barek motorowych. Wzdłuż Kanału Elbląskiego brak jest prawie w ogóle jakiejkolwiek infrastruktury dla turystów wodnych, co ma się zmienić w ciągu kilku najbliższych lat.
W ramach współfinansowanego przez fundusze UE programu powstaną przystanie, pomosty cumownicze i mariny dla wodniaków. Będzie więc wreszcie gdzie nabrać wody, podłączyć się do prądu, skorzystać z toalet i pryszniców, zostawić śmieci i zdać nieczystości z jachtowych toalet. To minimum, czego oczekują wodniacy. Będę o tym na bieżąco informował na łamach portalu zalewwislany.pl Awarie na pochylniach Urządzenia na Kanale w większości są oryginalne i funkcjonujące od początku powstania Kanału. W ostatnich dziesięciu latach kilkakrotnie zdarzyły się na pochylniach awarie wyłączające je z eksploatacji na dzień, dwa a raz na ponad tydzień. Natomiast w 2009 roku awarie na pochylniach nastąpiły aż trzykrotnie: 1, 5 i 20 sierpnia. Wszystkie na pochylni Oleśnica. W każdym przypadku ruch na pochylniach był wstrzymany od jednego do kilku dni. W związku z tym planowany (i częściowo już prowadzony) jest kompleksowy remont i rewitalizacja Kanału.
Piotr Salecki (2009)
Jachty na pochylni Kanału Elbląskiego
Znaki nawigacyjne na szlaku Kanału Elbląskiego
Zatoka Kraga - to już koniec Jezioraka i początek szlaku kanałowego. Tu kładziemy maszt.
Wrota Bezpieczenstwa Ligowo - w tym miejscu szerokość kanału wynosi zaledwie 4,40 m. Na kanale pomiędzy Zatoką Kraga a Miłomłynem
